Fęrsluflokkur: Dęgurmįl

Pólitķskir svanasöngvar

Sjįlfstęšismenn viršast eiga bįgt meš aš žola frjįlsa fjölmišlun og opna, gagnrżna umręšu. Ekki ber į öšru en aš gagnsęi og hreinskiptni séu eitur ķ žeirra beinum. DV hefur veriš aš skrifa um meint brask formannsins, Bjarna Benediktssonar, og hvernig hann skuldbatt og vešsetti fyrirtęki fjölskyldunnar fyrir milljarša...

Framhald hér...


Kreppukaldhęšni

Ķ dag rak ég augun ķ blaš į eldhśsboršinu sem ég renni stundum yfir į netinu. Markašurinn heitir žaš og er fylgiblaš Fréttablašsins - einu sinni ķ mįnuši nś oršiš, enda kannski ekki mikiš aš gerast į žeim vettvangi. Žaš sem vakti athygli mķna voru tvęr auglżsingar į forsķšunni. Önnur efst, hin nešst.

Framhald hér...


Sjįlfstęšishetjur meš saltfisk ķ hjartastaš

Žetta var pķnlegra en orš fį lżst. Ég trśši varla eigin augum og eyrum. Ķ fyrsta lagi var žaš mešferš borgaryfirvalda į okkar minnstu bręšrum og ķ öšru lagi vanžekking, vesaldómur og fullkominn skortur į hluttekningu formanns Velferšarrįšs Reykjavķkurborgar, sjįlfstęšiskonunnar Jórunnar Frķmannsdóttur. Hśn į fyrir jólamatnum og gjöfum til barnanna sinna - og žį varšar hana ekki um ašra. Reglurnar eru nefnilega svo gagnsęjar.

Framhald hér...


"Ķslensk tunga į best viš ķ ķslenskum kaupstaš, hvaš allir athugi!"

Fyrir um žaš bil tveimur įrum ętlaši ég aš skrį öll mįlblómin og ambögurnar sem ég las og heyrši ķ fjölmišlunum. Ég gafst fljótlega upp, žetta hefši veriš full vinna. Žó var žetta löngu fyrir hrun og ekki hętt aš prófarkalesa texta ķ jafnmiklum męli og nś. Žegar peningar eru annars vegar og gróšinn minnkar er byrjaš į aš spara "ósżnilegu" störfin. Gallinn er bara sį aš žį verša ambögurnar sżnilegri og skera augu og hlustir svo hvķn ķ.

Ég hef marga hildi hįš viš ķslenskuna į 22ja įra ferli viš žżšingar, einkum skjįtextagerš. Žó finnst mér ég ekki hafa nįš nema žokkalegum įrangri og öšlast sęmilegan oršaforša. Ķslenskunįm er ekki eitthvaš sem mašur afgreišir žegar grunnskóla eša framhaldsnįmi lżkur - žaš er lķfstķšarglķma ef vel į aš vera og bóklestur er žar besta nįmiš. Ef bókin er vel skrifuš eša vel žżdd.

Flestir muna eftir umręšunni žegar bankamenn vildu gera ensku aš rįšandi mįli ķ bönkunum og jafnvel fleiri fyrirtękjum į Ķslandi og alžingismašur nokkur stakk upp į aš enska yrši jafnrétthį ķslensku ķ stjórnsżslunni į Ķslandi. Skiptar skošanir voru um žetta en mig minnir aš langflestum hafi žótt žetta fįrįnlegar hugmyndir - sem betur fer.

Žegar ég fór aš lesa blogg kom mér skemmtilega į óvart hve margir voru vel ritfęrir. Mašur las ljómandi góšan texta eftir blįókunnugt fólk sem hafši loksins öšlast vettvang til aš tjį sig opinberlega ķ ritušu mįli. Žaš var verulega įnęgjulegt aš sjį hve margir lögšu metnaš ķ aš koma skošunum sķnum frį sér į góšri ķslensku. Aš sama skapi er sorglegt aš lesa eša hlusta į fólk sem kemur varla frį sér óbrenglašri setningu og grķpur jafnframt hvaš eftir annaš til enskunnar žegar žvķ er orša vant į móšurmįlinu. Žetta er hęttuleg gryfja sem smitar śt frį sér og sorglegast er aš verša vitni aš žessu daglega ķ fjölmišlunum. Enginn fjölmišill er žar undanskilinn, en enginn er heldur fullkominn og ekki ętlast til žess. Slangur og slettur geta įtt fullan rétt į sér ķ skemmtilega skrifušum eša fluttum texta en žegar mašur heyrir hluti eins og um "frįskildan" mann og aš fólk hittist "ķ persónu" ķ fréttatķmum er eiginlega of langt gengiš. Öll gerum viš mistök ķ mešferš móšurmįlsins, žaš er óhjįkvęmilegt og ekkert til aš skammast sķn fyrir. En er žetta ekki oršiš of mikiš... eša er ég bara svona gamaldags?

Ég flutti svolķtinn pistil um ķslenskuna į Morgunvaktinni į föstudaginn, hljóšskrį fylgir nešst. Ég gerši meira aš segja mistök ķ žessum mįlfarspistli sem einn įgętur hlustandi benti mér į ķ tölvupósti og ég var honum mjög žakklįt.

Morgunvakt Rįsar 2

Įgętu hlustendur,

Į tyllidögum er talaš fjįlglega um mikilvęgi ķslenskrar tungu og žįtt hennar ķ menningu okkar, sjįlfstęši og žjóšlegri reisn. Lögš er įhersla į naušsyn žess aš višhalda tungunni og margar nefndir eru starfandi til aš finna eša bśa til nż ķslensk orš yfir hvašeina sem skżtur upp kollinum ķ tęknivęddu samfélagi nśtķmans. Sum nżyršin verša töm į tungu og festa sig ķ sessi, en önnur hverfa og gleymast.

Semsagt - ķslenskan er talin vera einn mikilvęgasti žjóšaraušur Ķslendinga og eitt af žvķ sem gerir okkur aš žjóš. Gott og vel.

Ég efast ekki um aš žjóšhöfšingjum og öšrum sem leggja įherslu į mikilvęgi ķslenskrar tungu ķ fortķš, nśtķš og framtķš og lofa hana ķ hįstert, sé alvara meš oršum sķnum. En gallinn er sį, aš bošskapurinn nęr sjaldnast lengra en ķ hįstemmdar ręšurnar og honum er ašeins  hampaš į eina degi įrsins sem tileinkašur er ķslenskunni, 16. nóvember, afmęlisdegi Jónasar Hallgrķmssonar, žjóšskįlds. Meira aš segja žeir sem hafa vald til aš gera eitthvaš sitja meš hendur ķ skauti og hafast ekki aš til varnar móšurmįlinu. Sagt var frį žvķ, daginn fyrir Dag ķslenskrar tungu fyrr ķ vikunni, aš ķslenska sé ekki lengur hluti af skyldunįmi kennaranema. Žaš er dęmigert fyrir žaš kęruleysi og dugleysi sem einkennir allt sem snżr aš verndun og višhaldi tungunnar.

Ķ hinum įhrifamiklu fjölmišlum er okkur bošiš upp į mįlvillur, ambögur, stafsetningarvillur og żmiss konar fįrįnlegan framburš og framsögn meš ankannalegum og óžęgilegum įherslum. Enda er prófarkalestri og mįlfarsrįšgjöf ekki gert hįtt undir höfši ķ fjölmišlunum og vķša viršist slķkum meintum óžarfa hreinlega hafa veriš śthżst meš öllu. Metnašur fjölmišla til aš vanda mįl og framsetningu viršist vera aš hverfa - žrįtt fyrir įšurnefnd tyllidagaerindi og žennan eina dag į įri sem helgašur er móšurmįli Ķslendinga.

Įhyggjur af framtķš ķslenskunnar eru ekki nżtilkomnar. Fyrir rśmum 160 įrum, ķ febrśar įriš 1848, lét bęjarfógetinn ķ Reykjavķk festa upp auglżsingu ķ bęnum žar sem į var ritaš: "Ķslensk tunga į best viš ķ ķslenskum kaupstaš, hvaš allir athugi". Til įhersluauka gengu menn um bęinn, böršu bumbur og hrópušu žessi hvatningarorš. Um kvöldiš voru gefnar śt nżjar reglur žar sem sagši mešal annars: "Nęturvöršur skal hrópa į ķslenskri tungu viš hvert hśs". Į žessum tķma var ķbśafjöldi ķ Reykjavķk um ellefu hundruš manns og żmsir höfšu įhyggjur af įhrifum dönsku herratungunnar į ķslenskuna.

Svona uppįkomur til mįlhreinsunar žęttu hjįkįtlegar nś į dögum, en engu aš sķšur er brįšnaušsynlegt aš gera miklu meiri kröfur til móšurmįlskunnįttu žeirra, sem tjį sig į opinberum vettvangi og žį einkum ķ śtbreiddum fjölmišlum. Stjórnendur mišlanna verša aš gera sér grein fyrir įhrifamętti žeirra og gera ķslenskri tungu mun hęrra undir höfši en nś er gert. Mįlfarslegur sóšaskapur dregur śr trśveršugleika alls bošskapar - ekki sķst frétta.

Enginn bišur um fullkomnun, hśn er ógerleg. Og lifandi tungumįl breytist ķ įranna rįs, žróast og žroskast. Žaš er ofurešlilegt. En öllu mį ofgera og žegar kynslóšir eru hęttar aš skilja hver ašra og oršaforši, mįlskilningur og mįltilfinning unga fólksins aš hverfa, žį er mįl aš staldra viš og hugsa sinn ķslenskugang.

Viš eigum aš hafa 365 daga į įri Daga ķslenskrar tungu og vernda móšurmįliš okkar.

***********************************************

Spaugstofan gantašist meš žetta į laugardaginn eins og sjį mį og heyra.

Spaugstofan 21. nóvember 2009

 

Žetta var śtfęrsla Spaugstofunnar į žekktu lagi eftir Atla Heimi Sveinsson viš texta Žórarins Eldjįrn. Žaš var notaš ķ auglżsingu Mjólkursamsölunnar sem hefur veriš dugleg viš aš hampa ķslenskunni. Hér er frumgeršin, söngkonan unga heitir Alexandra Gunnlaugsdóttir.

 


Skrįr tengdar žessari bloggfęrslu:

Hlekkir hugarfarsins

Morgunvakt Rįsar 2

Įgętu hlustendur...

Eitt af žvķ sem einkenndi ķslensku žjóšina, a.m.k. undanfarna įratugi, var aš yppta öxlum og segja: "Žetta er bara svona!" žegar valdhafar misbušu henni - og gjarnan mjög gróflega. Annars vegar vissi fólk sem var, aš ekki yrši hlustaš į kvartanir eša žvķ yrši jafnvel refsaš į einhvern hįtt fyrir žį ósvķfni aš andmęla yfirvaldinu. Hins vegar var bśiš aš heilažvo žjóšina og afmį samfélagshugsun og nįungakęrleik hennar. Hugarfariš hafši veriš einkavętt og hver oršinn sjįlfum sér nęstur. Samvinna og samhjįlp var strokaš śt śr huglęgum oršasöfnum Ķslendinga.

Žetta var skelfileg žróun sem margir vonušu aš myndi snśast viš eftir hrun - en žaš er nś öšru nęr! Lķklega heyrum viš einna best aš žetta hugarfar er enn viš hestaheilsu, žegar hlustaš er į yfirgengilega heimtufrekju bęjarstjórans ķ Reykjanesbę og nokkurra  mešreišarsveina hans. Žeir krefjast žess aš fį allt upp ķ hendurnar; aš žéttbżlasta svęši landsins žurrausi orkuaušlindir sķnar og leggi nįttśruperlur ķ rśst til aš skapa žeim nokkur störf ķ óaršbęrum atvinnurekstri. Svo heimta žeir milljaršahöfn og žjóšin į aš borga. Žarna er "ég um mig frį mér til mķn" hugsjónin lifandi komin. Hvorki vilji né geta fyrir hendi til aš horfa į heildarmyndina og taka tillit til nįungans.

Samtök atvinnulķfsins, sem eru hįvęr sérhagsmunasamtök, og Alžżšusamband Ķslands, sem enginn veit fyrir hverja vinnur og hefur ekkert meš alžżšu manna aš gera lengur, taka undir ķ žessum frekjukór og reyna aš valta yfir heilbrigša skynsemi. Talsmönnum žessara sérhagsmunahópa er fyrirmunaš aš skilja, aš fyrirhyggju- og agaleysi er ašferšafręši fortķšar og ef viš ętlum aš lifa įfram ķ žessu landi og bśa afkomendum okkar öruggt skjól, žį veršum viš einfaldlega aš stķga varlega til jaršar. Skipuleggja vandlega įšur en viš framkvęmum ķ staš žess aš ęša śt ķ óvissuna ķ gręšgisham meš skammtķmareddingar og treysta į guš og lukkuna.

Gušmundur Andri Thorsson skrifaš magnaša minningargrein um Morgunblašiš į vefsķšu Tķmarits Mįls og menningar ķ vikunni. Hann sagši mešal annars žetta:

"Ég vil ekki Davķš Oddsson, Ólaf Ragnar Grķmsson, Jón Įsgeir Jóhannesson, Jóhannes Jónsson, Björgólf Thor. Ég vil ekki Sigurš Einarsson, Baldur Gušlaugsson, Existabręšur, Bakkabręšur, Kögunarfešga, N1-fręndur... og hvaš žeir heita allir, bankaskśmarnir og višskiptaminkarnir.

Ég vil žį ekki. Žeir eru frį žvķ ķ gęr; žeir sköpušu okkur gęrdaginn og eru stašrįšnir ķ aš lįta morgundaginn verša į forsendum gęrdagsins. Enn sjį žeir ekki sķna miklu sök, sķna stóru skuld, vita ekki til žess aš žeir hafi gert neitt rangt. Žeir mega ekki halda įfram eins og ekkert hafi ķ skorist, vegna žess aš žaš hefur allt ķ skorist - allt hrundi, allt fór.

Ég vil ekki sjį aš žeir komi nįlęgt žvķ aš skapa žaš žjóšfélag sem bķšur barnanna minna og žeirra barna. Žeir standa fyrir hugmyndafręši sem mį aldrei oftar trśa, ašferšir sem mį aldrei oftar beita."

Žetta sagši Gušmundur Andri.

Ég skora į Ķslendinga aš brjótast śr hlekkjum hugarfarsins og byrja į aš breyta sjįlfum sér.

****************************************

Ef einhver skyldi velkjast ķ vafa um hvaša hlekkir hugarfarsins eru einna hęttulegastir er hér lķtiš, glęnżtt dęmi.

Flestir hafa trś į Davķš Oddssyni - RŚV - vefur - 28. október 2009


Skrįr tengdar žessari bloggfęrslu:

Vķsdómsorš sem vega žungt

Žessum vķsdómsoršum ętla ég aš beina til alžingismanna og rįšherra af bįšum kynjum og žakka Sólveigu Ólafsdóttur kęrlega fyrir žetta frįbęra innlegg ķ athugasemd viš žennan pistil

Ķ bókinni Strķš og söngur, eftir Matthķas Višar Sęmundsson, sem kom śt hjį Forlaginu įriš 1985 er vištal viš Gušrśnu Helgadóttur žar sem Vilmundur kemur viš sögu. Gušrśn hefur oršiš:

"Stjórnmįlalmenn eru haldnir žeirri villutrś, aš tilfinningalķf og stjórnviska fari ekki saman. Flestu fólki hęttir raunar til žess aš skipta daglegu lķfi sķnu ķ hólf žar sem ekki er innangegnt į milli. Į daginn nota menn vitiš, į nóttunni Gušrśn Helgadóttir, rithöfundur og fyrrverandi alžingismašurįstina, og listina viš sżningaropnun į laugardagseftirmišdögum. En vit įstar og lista er engin viska, ekki heldur stjórnviska.

Žęr konur sem ganga inn ķ heim žeirra stjórnmįla, sem karlmenn hafa bśiš sér til, ęttu aš foršast žetta sundurhólfaša lķf. Viš eigum einmitt aš opna į milli hólfanna. Žaš er engin įstęša til aš vera eins og heil hreppsnefnd ķ framan žó aš mašur sé į žingi. Žvķ sķšur er žaš fólk traustvekjandi sem misst hefur lķfsneistann śr augunum.

En lķfsneistinn er kulnašur, af žvķ aš allir eru aš žykjast. Aušvitaš eru allir aš skrökva, aš sjįlfum sér og öšrum. Engri manneskju er žetta lķf ešlilegt, en fęstir žora aš opna į milli. Hvers vegna skyldi ekki geta veriš gaman aš sitja į Alžingi? Alžingi ętti aš vera stašur gleši og tilhlökkunar. Til hvers erum viš žarna? Til žess aš gera lķf fólksins gott og fallegt. Eša hvaš?

Nei. Ašallega eru žarna įbśšarmiklir karlar aš lesa hver öšrum tölur śr Fjįrhagstķšindum og skżrslum Žjóšhagsstofnunar, daušir ķ augunum. Orš eins og börn, konur, list, įst hamingja, fį menn til aš fara hjį sér, žau bera tilfinningasemi vott. Og tilfinningar eiga ekki heima į Alžingi. Innst inni finnst žeim konur ekki eiga aš vera žar heldur. Žeir eru svo hręddir um aš viš gleymum vitinu heima į morgnana og komum meš įstina meš okkur ķ vinnuna.

Stundum sakna ég Vilmundar. Hann įtti žaš til aš taka vitlausa tösku."

Mér finnst viš hęfi eftir žessi vķsdómsorš Gušrśnar aš setja inn lagiš Elska žig af plötunni Von meš Mannakornum sem flutt var ķ Kastljósi fyrir skemmstu.

 


Svķvirša, sįrsauki, sorg og söknušur

Ég hef veriš aš velta żmsu fyrir mér, rifja upp, pęla ķ žjóšarsįlinni, merkingu oršanna, skilning okkar į žeim og samhengi hlutanna. Ég hef veriš aš hugsa um fólk og hvernig žaš upplifir kreppuna. Ég hitti lķtinn hóp af góšu fólki eitt kvöldiš ķ vikunni. Žar sagši ung kona: "Žetta er velmegunarkreppa". Žaš mį til sanns vegar fęra - a.m.k. hjį sumum. Önnur kona sagši reynslusögu. Hśn var ķ apóteki og fyrir framan hana ķ röšinni var gömul kona aš sękja lyfin sķn. Žegar veriš var aš afgreiša gömlu konuna fór hśn aš skjįlfa - hśn grét. Žarna stóš hśn meš aleiguna ķ höndunum, 12.000 krónur. Lyfin kostušu 9.000. Įtti hśn aš borga lyfin og eiga bara 3.000 krónur til aš lifa af śt mįnušinn eša...? Žessi gamla kona var ekki aš upplifa velmegunarkreppu.

Eflaust er žetta veruleiki margra žótt eldri borgarar séu kannski ķ meirihluta af žvķ žeir hafa ekki tök į aš auka tekjur sķnar į neinn hįtt. En žetta er gömul saga og nż. Žaš hefur alltaf veriš til fįtękt į Ķslandi og alltaf hefur veriš stéttskipting ķ okkar "stéttlausa", litla žjóšfélagi. Kannski er žetta meira įberandi nś en alla jafna, ég veit žaš ekki. Mašur spyr sig hvers vegna ķ ósköpunum ekki er hęgt aš jafna lķfsgęšin betur ķ örsamfélagi eins og okkar - af hverju žeir sem hafa yfriš nóg og gott betur geta ekki hunskast til aš hjįlpa sķnum minnstu bręšrum og systrum. Af hverju nokkrum einstaklingum finnst bara sjįlfsagt aš velta sér upp śr peningum eins og Jóakim ašalönd į mešan ašrir eiga ekki til hnķfs og skeišar.

Ég verš aš višurkenna aš ég skil ekki slķkan žankagang - hef aldrei gert og mun aldrei gera. Mér finnst žetta svķviršilegt og óafsakanlegt.

Svo er žaš sįrsaukinn. Viš vorkennum okkur alveg óskaplega. Okkur finnst illa meš okkur fariš af alžjóšasamfélaginu svokallaša. Fólk, sem fętt er meš silfur- eša jafnvel gullskeišar ķ munni og hefur ekki hugmynd um hvaš žaš er aš lķša skort eša žurfa aš neita sér um nokkurn hlut, lętur eins og heimurinn sé aš farast af žvķ žaš fęr ekki sķnum prķvatvilja framgengt ķ öllum mįlum svo žaš geti hlašiš enn meira undir sig og sķna.

Mér hefur ę oftar, ķ öllum ósköpunum sem hafa gengiš į, oršiš hugsaš til forsķšumyndar į tķmariti sem ég kom auga į fyrir margt löngu. Ég keypti tķmaritiš og geymdi forsķšumyndina. Ég gerši žaš til aš minna sjįlfa mig į hvaš ég hef žaš helvķti gott - hvaš sem į gengur og žrįtt fyrir allt og allt. Til aš minna sjįlfa mig į hve kvartanir okkar Ķslendinga yfir léttvęgum, efnislegum lķfsgęšum eru ķ raun fįrįnlegar žegar upp er stašiš. Žetta var ķ įgśst įriš 1992 og myndin var į forsķšu The Economist. Strķšiš ķ Bosnķu var ķ algleymingi og žar įtti fólk um sįrt aš binda. Ég gróf žessa forsķšu upp og skannaši hana inn ķ tölvuna. Sjįiš žiš žaš sem ég sį žį og sé enn? Hvaš erum viš aš kvarta?

The Economist - forsķša - įgśst 1992

Ég hef lķka veriš aš hugsa um stjórnmįlin og stjórnmįlamennina og -konurnar. Reyni öšru hvoru aš fylgjast meš umręšunum į Alžingi en gefst alltaf upp. Žvķlķkur farsi! Žvķlķkar gervimanneskjur og gervimįlstašur sem žar er į feršinni! Hvaša fólk er žetta eiginlega sem kosiš var til aš leiša žjóšina į erfišum tķmum? Gjammandi gelgjur og śtblįsnar blašurskjóšur? Žaš er undantekning ef einhver kemur ķ ręšustól og talar af hugsjón, skynsemi og sannfęringu. Žį hugsa ég til Vilmundar Gylfasonar og hans stutta en minnisstęša ferils į žingi. Og ég sakna heišarlegra hugsjónamanna og -kvenna sem hęgt er aš treysta.

Vilmundur lést langt fyrir aldur fram og hans var sįrt saknaš af ótalmörgum. Blöšin voru uppfull af minningargreinum um hann, en ein er mér minnisstęšust žeirra allra. Žaš var persónulegasta og stórkostlegasta minningargrein sem ég hafši lesiš į žeim tķma, og hśn var eftir Gušrśnu Helgadóttur sem žį sat į žingi fyrir Alžżšubandalagiš.

Gušrśn sagši m.a. ķ minningargrein sinni, sem bar hinn einfalda titil Til Vilmundar og birtist ķ Žjóšviljanum į śtfarardegi Vilmundar 28. jśnķ 1983: "Žś žoldir svo miklu meira en ętla mįtti, vegna žess aš žś varst svo heišarlegur og sanntrśašur į mįlstaš žinn, og svo ótrślega lķtiš kęnn. Fyrir žį eiginleika kvešja žig ķ dag žśsundir Ķslendinga ķ einlęgri sorg. Žeir vita aš viš eigum kappnóg af kęnu fólki." Svo segir Gušrśn seinna: "Sannleikann ķ žér tókst žér aldrei aš dylja. Žess vegna žótti svo mörgum vęnt um žig, og žess vegna var żmsum ekkert hlżtt til žķn. Sannleikurinn er ekki öllum fżsilegur fylgisveinn." (Af hverju tengi ég žessi orš viš Bjarna Ben og Sigmund Davķš... og fleiri af žeirri sort?) Ķ grein sinni minnist Gušrśn į ręšu ręšanna į Alžingi - ręšu sem enn žann dag ķ dag er talin sś besta sem žar hefur veriš flutt. Takiš eftir ummęlum Vilmundar um nżja stjórnarskrį og varšhunda valdsins. Ég hengi ręšuna nešst ķ fęrsluna.

Žaš er žetta meš stjórnmįlamenn, heišarleikann og sannleikann. Hve marga stjórnmįlamenn sem nś sitja į žingi vęri hęgt aš skrifa slķk eftirmęli um?

Til Vilmundar - Gušrśn Helgadóttir - Žjóšviljinn 28. jśnķ 1983


Skrįr tengdar žessari bloggfęrslu:

Į aš reka eša raka?

Og Ketill orkubloggari sendi Birni žetta bréf.

Reka eša raka Egil - Halldór Baldursson - Morgunblašiš 22. október 2009


Réttur karla sem vilja rķša konum

Nś hljóma fréttir um mansal og glępaklķkur žvķ tengdu ķ öllum fjölmišlum. Žaš fer um mann nķstandi hrollur viš tilhugsunina um aš konur neyšist eša séu neyddar til aš selja sig - hver sem įstęšan er og hver sem į žvķ hagnast fjįrhagslega. En žetta er gömul saga og nż og alltaf eru einhverjir sem męla vęndi bót eins og Una Sighvatsdóttir bendir į ķ stórfķnum pistli ķ Mogganum ķ dag. Ķ honum bendir Una m.a. į hina göfugu frjįlshyggjumenn og -konur ķ Frjįlshyggjufélaginu sem standa vörš um réttindi karla sem vilja rķša konum. "Tilraunir til aš stjórna lķfi borgaranna..." er eitur ķ beinum frjįlshyggjunnar eins og sįst t.d. į afnįmi regluverks ķ fjįrmįlaheiminum, sem varš efnahag Ķslands aš fjörtjóni. Kannski er žaš misskilningur hjį mér, en mér viršast frjįlshyggjumenn vera mestu anarkistarnir af öllum.

Gamlir ósišir - Una Sighvatsdóttir - Mbl. 21. október 2009

Žessi sena śr kosningažętti į RŚV 20 aprķl sl. er ógleymanleg. Hér er žaš Ragnheišur Elķn sjįlfstęšiskona sem viršist bera óblandna viršingu fyrir žvķ sem hśn minnir į aš sé "elsta atvinnugreinin". Flokkur Ragnheišar Elķnar hefur aldrei beitt sér af neinni alvöru gegn vęndi eša reynt aš sporna viš žvķ. Mašur spyr sig af hverju... Ekki mį skerša "frelsi" einstaklingsins til athafna, jafnvel žótt žaš frelsi leiši til helsis annarra. Žaš į miklu frekar aš reka Egil Helgason fyrir aš hampa sannleikanum og taka afstöšu meš honum. Sannleikanum veršur enda hver sįrreišastur.

 

Aš lokum bendi ég į stórfuršulegt, mótsagnakennt vištal viš sślukóng Ķslands sem ég birti hér.


Vor hreina, baneitraša orka

Nęstur er pistill frį 9. september 2008 og enn er fjallaš um hina "hreinu og endurnżjanlegu" orku ķ tilefni žess aš fréttir bįrust af gróšurskemmdum ķ kringum Hellisheišarvirkjun. Gróšur, sem hafši tekiš 1000 įr aš myndast, var skemmdur eša daušur eftir 2 įr ķ nįmunda viš virkjunina. Hengi śtvarpsfréttir um mįliš nešst ķ fęrsluna, svo og fréttir um sams konar gróšurskemmdir hjį Svartsengi. Viljum viš fara svona meš landiš okkar?

****************************************************

Žessi stórfrétt birtist fyrst į mbl.is klukkan 13:49 ķ gęr, mįnudag. Hśn kom ķ örmynd ķ fimmfréttum Rķkisśtvarpsins en lengri umfjöllun var ķ kvöldfréttunum klukkan 18 (sjį nešst ķ fęrslu). Hvorug sjónvarpsstöšin var meš fréttina ķ gęrkvöldi.



Ķ tengslum viš žessa frétt varš ég vör viš, bęši į blogginu og ķ samtölum viš fólk, aš žetta kom į óvart. Žekking į jaršhita og jaršhitavirkjunum er ekki mjög almenn og žvķ hefur orkufyrirtękjum, virkjanasinnum og stjórnvöldum reynst aušvelt aš telja fólki trś um aš jaršhitavirkjun sé hrein, endurnżjanleg og jafnvel sjįlfbęr - en ekki er minnst į hve mikiš er virkjaš, hve įgengt og hvernig. Žessi fullyršing er alröng. Lķtum į svolķtinn fróšleik śr Vešurmolum Sigga storms sem ég klippti saman og birti hér į blogginu mķnu ķ lok aprķl sl.



Eins og žarna kemur fram skiptir mįli hvort jaršhitinn er į lįghita- eša hįhitasvęši. Žaš sem ekki kemur fram er, aš žaš skiptir lķka mįli ķ sambandi viš efnamengunina hvort gufan er nżtt til aš hita upp kalt vatn til hśshitunar auk žess aš framleiša rafmagn (Nesjavellir - jaršvarmavirkjun) eša hvort eingöngu er framleitt rafmagn ķ virkjuninni og efnamengašri gufunni allri sleppt beint śt ķ andrśmsloftiš (Hellisheišarvirkjun - jaršgufuvirkjun). Aš auki er nżting jaršgufuvirkjana ekki nema um 12-13% og 87-88% orkunnar fer žvķ til spillis. Žaš getur engan veginn talist forsvaranleg nżting į veršmętri orku. Żmsum hugmyndum hefur veriš hent į lofti til aš nżta umframorkuna en engin oršiš aš veruleika ennžį.
 
En hvernig getur žaš gerst aš gróšureyšing hjį jaršgufuvirkjun sé aš koma upp nśna? Var ekki framkvęmt mat į umhverfisįhrifum Hellisheišarvirkjunar? Jś, vissulega, en eins og lög um mat į umhverfisįhrifum gera rįš fyrir er žaš framkvęmdarašilinn sjįlfur sem sér um matiš og kostar žaš, og žaš er honum aš sjįlfsögšu mikiš ķ mun aš ekki komi neitt fram sem hindraš gęti framkvęmdina. Ašilar sem hann fęr til lišs viš sig gętu sķšan fengiš hluta af verkefnunum viš framkvęmdirnar svo varla eru žeir hlutlausir heldur, eša hvaš? Žetta er svo flókiš ferli aš žaš hįlfa vęri nóg. Svo er Skipulagsstofnun nś ašeins įlitsgjafi, ekki śrskuršarašili, svo žótt hśn leggist gegn virkjun af umhverfisįstęšum eins og raunin varš meš Bitruvirkjun er sveitarfélagi/framkvęmdarašila og öšrum sem aš mįlinu koma ķ raun ķ sjįlfsvald sett hvort virkjaš er eša ekki.

Svo er žaš hrašinn - allt žarf aš gerast svo hratt af žvķ hitt eša žetta sveitarfélagiš er bśiš aš eyša svo miklum peningum Hellisheišarvirkjun ķ undirbśning sinnar draumaįlverksmišju aš žaš mį engan tķma missa ķ aukaatriši eins og mat į umhverfisįhrifum og slķka endaleysu. Hvaš žį aš bķša eftir aš fram fari heildarmat į téšum umhverfisįhrifum eins og fyrir noršan. Žar er einmitt įętlaš aš reisa fleiri en eina - kannski fleiri en tvęr jaršgufuvirkjanir til višbótar viš Kröflu. Žaš gęti hindraš įform žeirra ef ķ ljós kemur viš heildstętt mat į umhverfisįhrifum aš samlegšarįhrif eitrunar af völdum brennisteinsvetnis gęti deytt gróšur og ógnaš heilsu stórs hluta Žingeyinga. Annašhvort gera menn sér ekki grein fyrir žessu eša žeim er alveg sama. Žaš liggur lķfiš į aš skapa störf žar sem ekkert er atvinnuleysiš og innflutt vinnuafl vinnur verkin.
 
Draumur nżja meirihlutans ķ Reykjavķk er aš virkja meira, setja Bitruvirkjun aftur į dagskrį. Óskar Bergsson og Hanna Birna kysstust upp į žaš žrįtt fyrir afar neikvętt įlit Skipulagsstofnunar į virkjuninni sem varš til žess aš hętt var viš hana ķ maķ sl. Einnig į aš reisa Hverahlķšarvirkjun sunnan žjóšvegar nr. 1 į Hellisheiši. Žį verša saman komnar į mjög litlu svęši žrjįr jaršgufuvirkjanir og ein jaršvarmavirkjun sem allar spśa eiturefninu brennisteinsvetni yfir ķbśa į sušvesturhorni landsins sem teljast vera um 200.000.
 
Össur Skarphéšinsson, išnašarrįšherra, sem oršinn er einn helsti virkjana- og stórišjusinni ķ rķkisstjórninni, ber sér į brjóst ķ bloggpistli og segir aš ķ grein um jaršhita og umhverfisvernd sem muni birtast ķ Morgunblašinu einhvern nęstu daga komi fram aš žeir hjį išnašarrįšuneytinu séu alltaf į tįnum... Žar er hann aš tala um verkefni viš rannsóknir į ašferšum til aš nį brennisteini śr gufunni. Žessar ašferšir eru ennžį ašeins į tilraunastigi og kannski mörg herrans įr žar til žęr verša aš veruleika - ef nokkurn tķma. Į mešan er boruš hver holan į fętur annarri og Hengilssvęšiš og Hellisheišin oršin eins og gatasigti eša svissneskur ostur, gróšur deyr sem hefur tekiš 1000 įr aš nį sér upp į ósléttu hrauni og heilsu 2/3 žjóšarinnar jafnvel stefnt ķ voša meš sķvaxandi efnamengun.
 
Žessi tafla birtist meš grein ķ Fréttablašinu 22. febrśar sl. Hér er męling į brennisteinsvetni ķ andrśmsloftinu į einu męlingarstöšinni viš Grensįs um žaš leyti sem Hellisheišarvirkjun var gangsett. Tekiš skal fram aš enginn męlir er annars stašar ķ borginni, enginn viš virkjunina og enginn męlir ķ Hveragerši sem žó yrši ašeins ķ 4.600 metra fjarlęgš frį suš-austustu borholu Bitruvirkjunar. Miklu nęr en męlirinn į Grensįs er Hellisheišarvirkjun.

Brennisteinsvetni - Grensįs - 2006
Ķ greininni  sem um er rętt segir: "Engin heilsuverndarmörk eru til fyrir almenning į Ķslandi um brennisteinsvetnismengun og slķk mengun er yfirleitt einungis metin į vinnustöšum. Mengunin ķ Reykjavķk hefur žó margoft fariš yfir erlend višmiš, til dęmis žau sem eru ķ Kalifornķurķki ķ Bandarķkjunum, og einnig yfir heilsuverndarmörk Alžjóša heilbrigšismįlastofnunarinnar." Finnst ķbśum į höfušborgarsvęšinu og Hvergeršingum žetta višunandi? En Žingeyingum? Er fólk almennt sįtt viš aš lįta eitra fyrir sér, börnunum sķnum og barnabörnunum?
 
Žetta er grafalvarlegt mįl sem ég er bśin aš skrifa talsvert um. Ég nefni ķ žvķ sambandi pistla eins og žennan, žennan og žennan. Ég nefni lķka Spegilsvištöl ķ tónspilaranum ofarlega vinstra megin į sķšunni, t.d. viš Žorstein Jóhannsson, sérfręšing hjį Umhverfisstofnun, Sigurš Žór Siguršarson, lękni og sérfręšing ķ öndunar- og atvinnusjśkdómum og ekki sķst Stefįn Arnórsson, prófessor ķ jaršefnafręši. Hlustiš į žessi vištöl.
 
Aš lokum ętla ég aš setja inn grein sem birtist ķ Morgunblašinu 14. įgśst sl. og er eftir Pįlma Stefįnsson, efnaverkfręšing. Pįlmi er hér aš fjalla um įhrif loftmengunar į heilsuna. Hugsiš mįliš og takiš afstöšu įšur en žaš veršur of seint.

Pįlmi Stefįnsson, efnaverkfręšingur

 

 


Skrįr tengdar žessari bloggfęrslu:

Nęsta sķša »

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband