Ręša Roberts Wade į borgarafundinum ķ Hįskólabķói

Robert H. Wade er frį Nżja-Sjįlandi og hefur bśiš og starfaš ķ Bretlandi og Bandarķkjunum sķšustu fjóra įratugi.  Hann vann sem hagfręšingur hjį Heimsbankanum og kenndi ķ MIT-, Princeton-, og Brown- hįskólunum ķ Robert WadeBandarķkjunum og Sussex-hįskóla og London School of Economics ķ Bretlandi.  Hann hlaut Leontief veršlaunin ķ hagfręši įriš 2008, sem sumir nefna „hin Nóbelsveršlaunin" fyrir hagfręšinga sem ekki teljast rétttrśašir (ašrir sem hlotiš hafa veršlaunin eru m.a. J.K. Galbraith og Amartya Sen).  Hann er mešlimur ķ Economists' Forum hjį dagblašinu Financial Times, hópi 50 hagfręšinga sem Financial Times lżsir sem „50 įhrifamestu hagfręšingum heims".      

Fyrir tķu įrum skrifaši hann nokkrar ritgeršir um efnahagskreppuna ķ Austur-Asķu.  Hann hefur heimsótt Ķsland nokkrum sinnum į lišnum įrum. Hann hefur frį žvķ ķ įgśst 2007 fjallaš ķ almennum fyrirlestrum og vištölum į Ķslandi um vaxandi hęttu į meirihįttar efnahagskreppu og byggir žaš į žekkingu sinni į žvķ sem geršist ķ Austur-Asķu. 

Hann birti grein ķ byrjun jślķ ķ Financial Times sem bar heitiš „Iceland pays the price for financial excess" (Ķsland lķšur fyrir óhóf ķ fjįrmįlum).  Ķ žeirri grein gekk hann lengra en įšur ķ višvörunum sķnum. Greinin sagši Ķslendingum fįtt nżtt, en žar sem hśn var birt ķ afar virtu alžjóšlegu dagblaši vakti hśn athygli į Ķslandi. Forsętisrįšherra var spuršur um višbrögš sķn viš greininni og hann gerši lķtiš śr henni, og taldi hana ekki meiri athygli verša en lesendabréf ķ DV.  Višbrögš hans voru enn eitt dęmiš um aš stjórnmįlaleištogar okkar hunsušu višvaranir žegar žeir hefšu getaš gert rįšstafanir til aš minnka žann skaša sem ķslenskt žjóšfélag žarf nś aš upplifa.

_____________________________________

HVERS VEGNA ER ÉG HÉR?

Ég skrifaši mikiš um efnahagskreppuna ķ Austur-Asķu fyrir 10 įrum og į sķšastlišnum įrum hef ég heimsótt Ķsland nokkrum sinnum af persónulegum fremur en faglegum įstęšum.  Ég hóf aš tengja saman vaxandi žekkingu Borgarafundur 12.1.09 - Ljósm. Mbl. Įrni Sębergmķna į ķslenska fjįrmįlakerfinu og žekkingu mķna į efnahagskreppunni ķ Austur-Asķu og sumariš 2007 vöknušu įhyggjur mķnar af ķslenska fjįrmįlakerfinu. Ég sį aš Ķsland įtti heimsmet ķ višskiptahalla (biliš į milli innflutnings og śtflutnings var stęrra en ķ nįnast öllum öšrum löndum heims).

Ég sį aš žrįtt fyrir žetta styrktist gengi krónunnar fremur en veiktist eins og žaš hefši įtt aš gera. Ég sį aš margir vinir mķnir voru meš miklar skuldir ķ erlendri mynt og voru žvķ viškvęmir fyrir žvķ ef krónan félli.

Ķsland virtist eiga kvķšvęnlega margt sameiginlegt meš Austur-Asķu į įrunum 1996-1997, rétt įšur en kreppan žar skall į. Ég talaši į almennum fundi meš fólki śr banka-, višskipta- og opinbera geiranum ķ įgśst 2007 og sagši Ķsland vera dķnamķt sem vęri komiš aš žvķ aš springa.  Fundargestir létu ekki sannfęrast og nokkrir žeirra sögšu mig fara meš hrakspįr.    

EFNAHAGSVANDI Į HEIMSVĶSU

Margir sérfręšingar eru sammįla um aš hagkerfi heimsins sé ekki einungis ķ nišursveiflu heldur rķki kreppa. Paul Krugman, sem fékk Nóbelsveršlaun ķ hagfręši įriš 2008,  sagši fyrir viku sķšan: „Žetta lķtur śt eins og upphafiš aš annarri heimskreppu". Hann sagši enn fremur:

„Nżlegar hagtölur eru skelfilegar, ekki einungis ķ Bandarķkjunum heldur śt um allan heim. Sér ķ lagi tekur framleišsla skarpa dżfu alls stašar. Bankar lįna ekki. Fyrirtęki og neytendur eyša engu". 

Kreppa er ólķk nišursveiflu aš žvķ leyti aš hśn stendur lengur og samdrįttur ķ framleišslu er meiri og almennt veršlag fellur. Nśverandi vandi er ljóslega kerfiskreppa kapķtalismans, ekki bara kreppa ķ kerfinu lķkt og ķ kreppunni ķ Austur-Asķu, og žetta er fyrsta kerfiskreppan frį 4. įratug sķšustu aldar. Hśn nęr til alls heimsins, og žvķ eru engin svęši ķ heiminum eru ķ hröšum vexti, sem hefšu annars getaš stušlaš aš žvķ aš vekja upp hagvöxt į svęšum sem kreppan nęr til, og innbyggši stöšugleikabśnašurinn og regluverkiš er hętt aš virka og rķkisstjórnir geta ekki lengur stżrt hagkerfum sķnum śt śr kreppunni. Bandarķkjastjórn hefur t.d. reynt aš beita öllum mögulegum og ómögulegum ašferšum sem hśn getur hugsaš sér til aš leysa vandann, en vandinn ķ bandarķska hagkerfinu fer samt hrķšversnandi.

Robert WadeMér žykir mjög lķklegt aš hagkerfi heimsins nįi öšrum vendipunkti - lķkt og geršist ķ september 2008 žegar Lehman Bros hrundi - ķ kringum mars-maķ 2009. Sį vendipunktur mun orsakast af žvķ aš ķ Evrópu, Amerķku og Asķu veršur vaxandi mešvitund um aš lķfsgęši hundruš milljóna manna ķ rķkum löndum og fįtękum fara hrķšversnandi. Aš efnahagsvandinn sé aš versna, ekki batna. Og aš opinber yfirvöld, hvort sem er į lands- eša heimsvķsu, hafi ekki lengur stjórn į honum.  

Nś er aš duga eša drepast. Rķkisstjórnir verša aš nota tķmann fram ķ mars-maķ 2009 til aš bśa sig undir aš takast į viš aukiš atvinnuleysi, hrun lķfeyrissjóša og mikla reiši almennings ķ žeirra garš, sem getur tekiš į sig mynd mikilla almennra mótmęla.  Ég efast um aš žaš verši einhver efnahagsbati aš rįši ķ hagkerfi heimsins - eša į Ķslandi - fyrr en ķ fyrsta lagi sķšla įrs 2010.

Hins vegar eru góšu fréttirnar um efnahagsvandann žęr aš hann hefur grafiš undan eša gert ógilda hugmyndafręši nżfrjįlshyggju eša hins frjįlsa markašar sem hefur rįšiš rķkjum ķ hagfręšilegri hugsun sķšastlišin 30 įr, jafnt į Ķslandi sem annars stašar. Rķkisstjórnir hafa žurft aš „grķpa inn ķ" hagkerfiš ķ meiri męli en įšur, og ekki einungis ķ fjįrmįlageiranum, vegna žess aš markašnum hefur mistekist hrapallega aš setja sjįlfum sér reglur eins og efnahagsvandinn sżnir. Kreppan getur reynst kjöriš tękifęri til aš koma til framkvęmda vķštękum félagslegum og lżšręšislegum umbótum.  

Ašrar góšar fréttir eru žęr aš žegar hagkerfi heimsins nęr sér aftur į strik mun frį įrinu 2015 rķkja ķ heiminum - og į Ķslandi - tveggja eša žriggja įrutuga tķmabil meš fremur stöšugum hagvexti žar sem framleišsluaušmagn mun rķkja fremur en fjįrhagslegt aušmagn.  Framleišsluaušmagn mun styšja mun betur viš velferšarrķkiš og fjįrfestingu ķ grunnvirkjum en fjįrhagslegt aušmagn hefur gert į sķšustu žremur įratugum.  Vandinn er hvernig viš nįum aš komast ķ gegnum nęstu įr kreppu, óstöšugleika og stöšnunar įšur en viš höldum inn ķ tķma nżrrar hagsęldar.

Og nś aš Ķslandi.

VAR HRUNIŠ Į ĶSLANDI ÓHJĮKVĘMILEGT, JAFNVEL ĮN EFNAHAGSERFIŠLEIKA Į HEIMSVĶSU? JĮ.

Žaš er enginn efi į žvķ aš efnahagserfišleikar į heimsvķsu sem geršu vart viš sig ķ Bandarķkjunum og Bretlandi sumariš 2008 og breiddust žašan śt um heiminn, hafa gert įstandiš į Ķslandi verra en žaš hefši annars oršiš.

En Ķslendingar geta ekki huggaš sig viš žaš aš erfišleikarnir į Ķslandi hefšu bara veriš óheppni, eša aš žeir séu saklaus fórnarlömb efnahagserfišleika į heimsvķsu. Ķsland hefši lent ķ meirihįttar fjįrmįlakreppu įn efnahagserfišleikanna ķ heiminum.  Af tveimur meginįstęšum. 

Ķ fyrsta lagi var sś hugmynd aš gera Ķsland aš alžjóšlegri bankamišstöš brjįlęši frį upphafi. Žegar Ķslendingar fögnušu žvķ aš žeirra litla land ętti žrjį banka į mešal 300 stęrstu banka heims, hunsušu žeir žį įhęttu sem felst ķ žvķ aš eiga svo stóra banka ķ svo litlu hagkerfi meš jafn lķtinn gjaldmišil og óhindraš inn- og śtflęši fjįrmagns. Bankarnir voru allt of stórir til aš Sešlabankinn gęti veitt žeim stušning sem žrautalįnveitandi, žar sem skattagrunnur Ķslands er allt of lķtill. Bankarnir hefšu aldrei įtt aš fį aš nį slķkri stęrš į mešan žeir voru meš ašsetur į Ķslandi. Hagkerfin ķ Eystrasaltslöndunum tóku einnig į sig miklar skuldir, rétt eins og Ķsland. En žau eru ekki eins illa farin og Ķsland žvķ žau reyndu ekki aš breyta sér ķ alžjóšlegar fjįrmįlamišstöšvar og bankarnir sem žar voru starfręktir voru flestir ķ eigu erlendra ašila og žrautalįnveitendur žeirra žvķ erlendir.

Hin įstęšan fyrir žvķ aš ķslenska hagkerfiš hefši lenti ķ meirihįttar erfišleikum įn efnahagserfišleika į heimsvķsu er aš hagkerfiš var oršiš Robert Wadebyggt į fölsku, eša ólķfvęnlegu, vaxtarmódeli. Rķkisstjórnin setti hįa stżrivexti og leyfši frjįlst flęši fjįrmagns inn og śt śr landinu. Hįir vextir löšušu aš erlent fjįrmagn, mest ķ fjįreignir. Mikiš innflęši erlends fjįrmagns olli žvķ aš krónan styrktist.  Ofmetin króna gerši innflutning į alls kyns vörum og žjónustu hlutfallslega ódżrari. Hśn gerši žaš lķka aš verkum aš žaš var ódżrara fyrir Ķslendinga aš fį lįnaš ķ erlendri mynt. Hįir vextir, innflęši fjįrmagns og ofmetin króna sköpušu ķ sameiningu mikla ženslu og ķ nokkur įr var dįsamlegt aš bśa į Ķslandi. Ķslendingar tóku lįn eins og enginn vęri morgundagurinn.  Frį 2003 til 2007 ruku erlendar skuldir sem hlutfall af vergri žjóšarframleišslu upp eins og flugeldar ķ nżįrsfagnaši og nįšu į milli 700 - 800% af vergri landsframleišslu. Žaš hlżtur aš nįlgast žaš aš vera heimsmet ķ žjóšhagslegum halla.  En vaxtarmódeliš ķ heild sinni var hįš erlendum lįnardrottnum sem voru tilbśnir aš lįna įfram, og um leiš og erlent fjįrmagn hętti aš berast fór allur skuldapķramķdinn aš hrynja.  Ferliš nišur į viš reyndist jafn eyšileggjandi og žaš hafši veriš gott į leišinni upp.

Žaš mį hugsa žetta svona: Ef klęšskerinn minn lįnar mér peninga til žess aš kaupa af honum jakkaföt held ég įfram aš kaupa af honum jakkaföt meš peningunum hans.  Ég verš mjög glašur ķ einhvern tķma og vaxandi jakkafatasafn mitt vekur ašdįun vina minna. Vandamįliš kemur upp žegar klęšskerinn krefst žess aš ég endurgreiši honum lįniš sem hann lét mig hafa. Žį verš ég ekki lengur glašur og žarf hugsanlega aš selja jakkafötin mķn į brunaśtsölu...  Ķslenskt samfélag stendur nś frammi fyrir löngu tķmabili - nokkur įr ķ žaš minnsta - žar sem endurgreiša žarf klęšskeranum fyrir įralanga ofneyslu.

Ķ žeim skilningi er nśverandi kreppa ekki „vandamįliš". Vandinn felst ķ žvķ hvernig hęgt er aš vinna sig śt śr fölskum neyslukjörum sķšasta įratugar ķ sjįlfbęr lķfskjör į žeim nęsta. Ķslendingar hafa notiš žess aš fį nįnast ókeypis hįdegisverš, en žegar öllu er į botninn hvolft er enginn hįdegisveršur ókeypis.  

HEFŠI RĶKISSTJÓRNIN GETAŠ GERT RĮŠSTAFANIR TIL AŠ DRAGA ŚR ĮHRIFUM KREPPUNNAR? JĮ.

Veikleiki ķslensku bankanna var vel žekktur žegar sumariš 2006 į peningamörkušum eša skuldabréfamörkušum, žegar ašstęšur į alžjóšlegum fjįrmįlamarkaši voru enn góšar. Rķkisstjórnin hefši getaš veitt višvörunarmerkjum athygli og reynt aš verja hagkerfiš gegn hruni bankanna en gerši žaš ekki.

Sumariš 2006 reyndist ķslenskum bönkum erfitt aš selja skuldabréf til aš fį lįnaš fé žvķ hugsanlegir kaupendur aš skuldabréfum žeirra (eša lįnveitendur žeirra) įttušu sig į žvķ aš efnahagsreikningur bankanna var ekki ķ jafnvęgi, aš bankarnir vęru aš taka į sig allt of miklar skuldir. 

Žetta hefši įtt aš senda skżr skilaboš til eigenda bankanna, til bankarįša bankanna, til Sešlabankans og til Fjįrmįlaeftirlitsins um aš eitthvaš alvarlegt vęri aš og aš bankarnir žyrftu aš skera nišur ķ lįntökum og yfirtökum.

Ķ staš žess fóru bankarnir į smįsölumarkaš meš fé, meš žvķ aš opna Icesave netreikninga og reikninga Singer and Friedlander. Žeir hófu aš soga til sķn sparifé meš žvķ aš bjóša breskum, hollenskum og žżskum sparifjįreigendum ögn hęrri innlįnsvexti en žeir fengu frį sķnum eigin bönkum.

Žetta gerši ķslensku bönkunum kleift aš foršast aš grķpa til ašgerša til aš gera sjįlfa sig og bankakerfiš öruggara. Įrangur žeirra ķ aš laša til sķn breska, hollenska og žżska sparifjįreigendur hvatti žį til aš taka enn meiri įhęttu og hunsa enn frekar öll hęfileg mörk.

Ķ stuttu mįli sagt, žį er žaš rétt aš hrun ķslenska bankakerfisins ķ september-október 2008 var beint višbragš viš efnahagserfišleikunum ķ heiminum.  En bankarnir hefšu vissulega hruniš žrįtt fyrir žaš.  

Hrun var žeim mun lķklegra žvķ śtžensla bankanna og fjįrfestingafyrirtękja var lķklega keyrš įfram į sviksamlegri starfsemi, žar į mešal sviksamlegu veršmati į eignum, og vegna žess aš eftirlitsyfirvöld sżndu žvķlķka vangetu aš erfitt er aš trśa žvķ.

HVER BER ĮBYRGŠINA?

Hver ętti aš bera įbyrgšina į žvķ sem geršist į Ķslandi?

Ķ fyrsta lagi stušlušu bankamennirnir og bankarįšin aš žvķ meš virkum hętti aš hagkerfiš var keyrt fram af bjargbrśn. Nś er ljóst aš žeir notušu bankana sem sķna eigin sparibauka og brutu grundvallarreglur heilbrigšrar bankastarfsemi ķ žįgu eigin višskiptahagsmuna.

Tęknin sem žeir notušu til aš bśa til „falskar" eignir meš sviksamlegum fęrslum į milli banka og tengdra fjįrfestingarfyrirtękja er nś vel žekkt. Sömuleišis sś sviksamlega tękni sem žeir notušu til aš fį sparifjįreigendur til aš fęra inneignir sķnar ķ peningamarkašssjóši sem tengd fjįrfestingarfyrirtęki stjórnušu.

Robert WadeStóra spurningin er hins vegar hvers vegna žeir komust upp žessa hegšun. Starf žeirra er ekki, žegar öllu er į botninn hvolft, aš žjóna hagsmunum almennings heldur aš gręša fé fyrir sig sjįlfa og hluthafa sķna. Žaš er ķ verkahring Sešlabankans og Fjįrmįlaeftirlitsins aš ganga śr skugga um aš bankamennirnir og fjįrfestingarfyrirtękin hegši sér ekki  į žann hįtt sem setur stöšugleika fjįrmįlakerfisins ķ hęttu. Žaš eru žeir sem fį hį laun frį almenningi til aš višhalda hęfilegum stöšlum og verja almannahagsmuni. Samt sem įšur fór Fjįrmįlaeftirlitiš aš haga sér fremur eins og žįtttakandi ķ hagnašarleit bankanna fremur en sem eftirlitsašili, og hjįlpaši meira aš segja Icesave aš safna inneignum ķ Hollandi eftir aš bresk yfirvöld reyndu aš setja hömlur į starfsemi Icesave. Fjįrmįlaeftirlitiš gerši engin próf į virši uppgefinna eigna bankanna og fjįrfestingarfyrirtękja, sem reyndust svo vera „falskar" aš stórum hluta, žar sem bankar og fjįrfestingarfyrirtęki voru ķ vitorši um aš ofmeta eignirnar. Ķ stuttu mįli sagt, annar flokkur fólks sem ber įbyrgš eru eftirlitsmenn ķ Sešlabanka og Fjįrmįlaeftirlitinu.  

Ķ žrišja flokknum eru ķslenskir og erlendir hagfręšingar sem fęršu endurtekiš fyrir žvķ rök aš ķslensku bankarnir vęru tryggir aš hunsa ętti vķsbendingar um hiš gagnstęša. Richard Portes og Frišrik Mįr Baldursson höfnušu višvörunum mķnum ķ Financial Times ķ bréfi sem žeir sendu til sama blašs. Žeir sögšu um bankana:

„Ķslandi kemst ekki upp meš žaš į Evrópska efnahagssvęšinu aš nota „eins léttvęgar reglugeršir og mögulegt er". Žaš hefur žurft aš beita nįkvęmlega sömu lögum og reglugeršarramma og bankar ķ ašildarrķkjum ESB, og Fjįrmįlaeftirlitiš er afar fagmannleg stofnun". 

Žeir sögšu enn fremur: „Ķ lok įrs 2007 var uppbygging fjįrmögnunar ķ bönkunum įžekk žvķ sem gerist ķ bönkum į Noršurlöndunum, og ķ sumum tilvikum er hlutfall innlįna og śtlįna betra sem og uppbygging binditķma."

Žeir gįtu einungis komist aš žessari nišurstöšu meš žvķ aš tślka efnahagsreikning bankanna bókstaflega. Višskiptarįš Ķslands styrkti rannsókn žeirra.

Į hinn bóginn hunsušu einfaldlega Sešlabankinn, Fjįrmįlaeftirlitiš og margir ķslenskir hagfręšingar endurteknar višvaranir um hęttur framundan. Žegar Robert Aliber, einn fremsti sérfręšingur heims į sviši fjįrmįlakerfa og fjįrmįlaerfišleika, kom til Ķslands įriš 2007 og aftur 2008 og varaši viš miklum hęttum framundan, var višvörunum hans aš mestu hafnaš. Įriš 2007 ók Aliber um Reykjavķk og taldi byggingarkrana og sagši sķšan opinberlega: „Žaš lķšur įr žar til žiš lendiš ķ erfišleikum".  Aliber var spuršur hvaš žyrfti aš gera til aš fį rķkisstjórnina til aš taka višvaranirnar alvarlega.  Hann svaraši: „Žeir sem sjį hvaš er aš gerast verša bara aš halda įfram aš hrópa hęrra og hęrra".

HVAŠ ĘTTI RĶKISSTJÓRNIN AŠ GERA NŚNA

Skuldabréf ķslensku bankana eru nś seld į 1-7% af nafnvirši žeirra - ž.e.a.s., kaupendur skuldabréfanna borga einungis 1-7% af nafnveršinu.  Žetta er męlikvarši į ķslensku kreppuna.  Leišin til bata veršur löng, žvķ žaš er langt žangaš til žįtttakendur į peningamörkušum taka ķslensku bankana aftur alvarlega, oršspor žeirra hefur skašast žaš mikiš.

En Ķsland hefur smį umhugsunarfrest fram ķ maķ 2009. Eftir žaš žarf aš endurfjįrmagna hįar skuldaupphęšir. Hvort hęgt sé aš endurfjįrmagna žęr eša ekki og meš hvaša tilkostnaši veltur į žvķ hvaš rķkisstjórn Ķslands gerir į nęstu mįnušum. Eins og ég sagši įšur: Nś er aš duga eša drepast.

SKREF SEM GRĶPA ŽARF STRAX TIL

Fyrstu skrefin sem grķpa žarf strax til aš endurreisa efnahag Ķsland er aš kalla saman hóp mjög hęfra og erlendra (ekki ķslenskra) sérfręšinga ķ bókhaldsrannsóknum (forensic accountants) og endurskipulagningu rķkisskulda til aš framkvęma ķtarlega rannsókn į žvķ hvar peningarnir eru og kortleggja mögulega leiš til bata.   Žetta hefši įtt aš gerast strax eftir hruniš ķ september-október (eins og ég sagši ķ vištali viš ķslenska sjónvarpiš į žeim tķma).  Ķ staš žess höfum viš séš röš nįnast tilviljanakenndra višbragša žar sem Sešlabankinn og fjįrmįlarįšuneytiš Robert Wadeviršast fara um vķšan völl, aš hluta til vegna žess aš ekki hefur veriš til stašar góšur žekkingargrunnur į eignum og skuldum bankanna og fjįrfestingarfyrirtękjanna.

Annaš skref sem grķpa žarf strax til, til aš endurheimta oršsporiš, er aš bjóša sešlabankastjóra aš leita sér aš vinnu annars stašar. Meš öšrum oršum, vķkja honum śr starfi fyrir alvarlega vanrękslu viš skyldustörf.  Sešlabankastjóri hefur greinilega lķtinn skilning į alžjóšlegum fjįrmįlum. Ef hann hefši žaš, hefši hann ekki reynt aš festa krónuna viš evru ķ október 2008 žegar Ķsland įtti vart nokkurn gjaldeyrisforša eftir, įkvöršun sem sešlabankastjóri tók įn žess aš rįšfęra sig viš yfirhagfręšing Sešlabankans. Žaš var skammlķfasta festing eins gjaldmišils viš annan sem vitaš er um.  Allir erlendir įlitsgjafar sem fjallaš hafa um ķslenska vandann - žeirra į mešal Willem Buiter og Richard Portes - hafa kallaš eftir brottvikningu sešlabankastjóra. Brottvikning myndi senda fjįrmįlamörkušum heimsins merki um aš Ķslandi vęri alvara meš aš koma sér aftur į beinu brautina.    

Žrišja skrefiš sem grķpa žarf strax til er aš forsętisrįšherra bišji žjóšina afsökunar į žvķ įfalli sem landiš hefur oršiš fyrir į mešan rķkisstjórn hans fór meš stjórn efnahagsmįla. Žaš er sannarlega undarlegt aš enginn hįttsettur stjórnmįlamašur skuli hafa bešist afsökunar - leištogi Samfylkingar, sem kom inn ķ rķkisstjórnina löngu eftir aš fyrri rķkisstjórn hefši įtt aš vera ljóst aš ķslenska bankakerfiš var óstöšugt, er žar aš hluta til undanskilinn.  Ķslenska rķkisstjórnin myndi sķna lżšręšisvilja sinn best ķ verki meš žvķ aš boša til nżrra kosninga. 

SKREF SEM GRĶPA ŽARF FLJÓTLEGA TIL

Atvinna 

Ķslenska rķkisstjórnin ętti aš leggja sig fram um aš kynna sér hvaš ašrar ašrar rķkisstjórnir eru aš gera til aš verja atvinnu og lįgmarka atvinnuleysi. Hugsanlegar ašgeršir eru m.a.: 

(a) styrkja atvinnurekendur til aš bjóša žeim sem koma śr skóla upp į störf sem lęrlingar (fremur en aš styrkja starfsžjįlfun ķ einkageiranum); 

(b) styrkja atvinnurekendur til aš stytta vinnutķma starfsmanna fremur en aš segja žeim upp, meš žvķ aš greiša starfsmönnunum fyrir žį daga sem upp į vantar; 

(c) bjóša upp į opinberar vinnuįętlanir, žar sem unniš er viš raunveruleg störf į lįgmarkslaunum, allt frį störfum ķ félagslega geiranum til byggingarvinnu.

Markmišiš ętti aš vera aš lįgmarka žann fjölda fólks sem fęr atvinnuleysisbętur og koma žannig ķ veg fyrir žį hęttu aš skapa tżnda kynslóš ungs fólks sem hefur litla starfsreynslu žegar enduruppbyggingin hefst. 

Lķfeyrir

Rķkisstjórnin ętti aš grķpa inn ķ og verja lķfeyri žeirra sem fį nś žegar lķfeyri og gera rįšstafanir til aš hęgja į hruni lķfeyrissjóšanna. 

Fjįrhagsreglugeršir og enduruppbygging

Rķkisstjórnin veršur aš herša į reglugeršum ķ fjįrmįlageiranum. Eftir aš kreppunni lżkur veršur višhorfiš ķ heiminum almennt žannig aš fariš veršur meš fjįrmįlastarfsemi eins og įfengi, eiturlyf, sprengiefni eša fjįrhęttuspil, sem allt er starfsemi žar sem óheft dreifing į vörum skapar mikinn „ytri" kostnaš fyrir žjóšfélagiš og markašur meš vöruna žvķ takmarkašur meš pólitķskum įkvöršunum.

Nįnar tiltekiš, allar rķkisstjórnir verša aš gera žaš ljóst hvaša geršir fjįrmįlafyrirtękja geta fengiš žrautavaralįn og tryggja aš žau fyrirtęki sem falla innan žess öryggisnets séu hįšar ķtarlegum varfęrnisreglugeršum - svo sem žaki į žeirri skuldaupphęš eša vogun sem žau geta stofnaš til ķ hlutfalli viš eigiš fé.  Ķ öšru lagi ęttu rķkisstjórnir aš kveša į um ašskilnaš višskiptabanka og fjįrfestingarbanka, eins og gert var ķ Bandarķkjunum allt žar til Glass-Stegall lögin voru felld śr gildi įriš 1999.

Ķ žrišja lagi ęttu rķkisstjórnir aš stefna aš žvķ aš skapa bankakerfi sem leggur meiri įherslu į stöšugleika og varfęrni og minni įherslu į „nżsköpun". Hugsanlega sjįum viš „blönduš" bankakerfi birtast žar sem talsveršur hluti banka veršur starfręktur sem „opinber žjónustustofnun" fremur en einkafyrirtęki sem stefnir aš hįmarksgróša hluthafa.

Į Ķslandi žarf aš auka verulega umboš og valdsviš Sešlabankans og Fjįrmįlaeftirlitsins, nś žegar bśiš er aš afsanna kenninguna um aš fjįrmįlamarkašir geti nokkurn veginn sett sér sķnar eigin reglur.

Endurbętur į opinberri žjónustu

Kreppan hefur svipt hulunni ef alvarlegum göllum ķ opinberri stjórnsżslu į Ķslandi og eftir žvķ sem rķkisstjórnin kemur meira inn ķ hagkerfiš į nęstu įrum er enn mikilvęgara aš gera endurbętur ķ opinberri žjónustu.

Borgarafundur 12.1.09 - Ljósm. Mbl. Įrni SębergSmęš Ķslands žżšir aš fjölskyldutengsl, hollustutengsl og einkavinavęšing eru stöšugar hęttur žegar kemur aš rįšningum og stöšuhękkunum ķ opinbera geiranum. Sem utanaškomandi ašili finnst mér ótrślegt aš hér sé ekki starfandi neitt ķ lķkingu viš embęttismannanefnd sem fer meš óhįš eftirlit meš hęfni žess fólks sem rįšiš er til opinberrar žjónustu og fęr stöšuhękkun hjį hinu opinbera. Tvennt gerist žegar slķkt óhįš eftirlit er ekki til stašar. Ķ fyrsta lagi er fólk rįšiš vegna žess aš žaš er vinur vinar eša félagi ķ sama stjórnmįlaflokki, įn žess aš vera endilega hęfast ķ žį stöšu. Mašur žarf ekki aš eyša löngum tķma į Ķslandi til aš įtta sig į aš hér eru margir ķ hįum stöšum ķ opinberri stjórnsżslu sem myndu ekki standast hęfnispróf. Ķ öšru lagi er vel hęft fólk ekki rįšiš eša veitt hęrri staša žvķ óhęfu innanbśšarfólki finnst hęfara fólk ógna sér og vill ekki aš eigin vanhęfni komi ķ ljós.  Bįšir žessir žęttir skaša skilvirkni opinbera geirans.

Ef embęttismannanefnd vęri sett į stofn og veitt raunverulegt vald gęti žaš haft verulegar umbętur ķ för meš sér. Ķsland ętti aš lķta til Singapśr og skoša hvernig annaš lķtiš samfélag fer aš žvķ aš koma upp eftirliti gegn fjölskyldutengslum og hreinni spillingu. Singapśr hefur ekki eingöngu öfluga embęttismannanefnd. Žar er hįttsettum opinberum starfsmönnum greidd laun eftir formślu sem bindur laun žeirra viš mešaltal 10 hęstu launa ķ einkageiranum į sama atvinnusviši, en ef žessir opinberu starfsmenn verša uppvķsir aš spillingu kemur žaš ķ kollinn į žeim eins og mśrsteinstunna.

Innganga ķ evrusvęšiš

Ķsland veršur aš gefa upp į bįtinn žį hugmynd aš endurheimta stöšu sķna sem mišstöš alžjóšlegra banka.  Of margar ašrar alžjóšlegar bankamišstöšvar eru til stašar sem ekki hafa skašaš oršspor sitt meš efnahagshruni. Landiš veršur aš žróa annars konar atvinnustarfsemi en fjįrmįlastarfsemi.

Koma žarf aftur upp „venjulegum" fjįrmįlageira į landsvķsu og ķ žeim tilgangi fylgja žvķ stórir kostir aš ganga inn ķ evrusvęšiš.   Žaš er rétt aš miklar umręšur eiga sér staš ķ Róm, Madrid og Dublin um aš hętta meš evruna, vegna neikvęšra įhrifa žess aš missa fullt vald yfir gengisskrįningu og peningamįlastefnunni.  Sé žessi umręša tekin bókstaflega bendir hśn til žess aš evrusvęšiš geti lišast ķ sundur - sem bendir til žess aš innganga sé ekki skynsamleg fyrir Ķsland.  Hins vegar ętti ekki aš taka umręšuna um aš žessi lönd lįti af notkun evrunnar bókstaflega. Žau verša įfram žįtttakendur žvķ žau vita aš ef žau hętta meš evruna verša gjaldmišlar žeirra óstöšugir vegna įrįsa spįkaupmanna - eins og raunin yrši um ķslensku krónuna.

Ķslandi getur ekki gengiš ķ evrusvęšiš fyrr en hęgt er aš sżna fram į stöšugan gjaldmišil ķ nokkur įr og aš til stašar sé raunverulegur gjaldeyrismarkašur.  Byrja veršur strax aš skapa žessi skilyrši og aš lįta krónuna fylgja evrunni - į mun lęgra gengi en gert var fyrir kreppu - er ein leiš sem hęgt er aš fara. 

Innganga ķ evrusvęši myndi ekki eingöngu gera gjaldmišilinn stöšugri. Žaš myndi einnig forša rķkisstjórninni frį žeirri freistingu aš nota stżrivexti til aš gera gjaldmišilinn stöšugri og eiga žaš į hęttu aš lama fyrirtęki meš Evrurhįum vöxtum.  Enn fremur myndu regluleg samskipti ķslenskra embęttismanna viš evrópska starfsbręšur, auk žess aš fella ķslenska stjórnsżslu undir sameiginlega evrópska stašla, hamla gegn nśverandi tilhneigingu til fjölskyldutengsla og spillingar ķ stjórnsżslunni.  

Hins vegar er annar valkostur ķ boši ķ staš žess aš ganga inn ķ evrusvęšiš, eša sem formįli aš žvķ, sem vęri aš gera samning viš Noreg um (a) aš ķslenska krónan fįi aš fylgja norsku krónunni og (b) aš norski sešlabankinn verši reišubśinn aš veita Sešlabankanum stušning meš gjaldeyrisskiptum.  Žetta hefši talsverša kosti fyrir Ķsland, en einnig ókosti žvķ gengi norsku krónunnar er ofmetiš žar sem Noregur er olķuhagkerfi, og meiri frįvik eru žar į stżrivöxtum en į evrusvęšinu en žar endurspegla vextir vķštękari efnahagsašstęšur.  

Hverjir vęru kostirnir fyrir Noreg? Fyrir žaš fyrsta vęri Noregur ekki eins einangrašur ķ Evrópska efnahagssvęšinu ef Ķsland heldur sig utan evrusvęšisins.  Ķ öšru lagi vęri Noregur betur ķ stakk bśinn til aš verja fiskveišistefnu sķna gegn skašlegri fiskveišistefnu ESB ef Ķsland tekur ekki upp fiskveišistefnu ESB, sem žaš žyrfti lķklega aš gera viš inngöngu.  Žvķ gęti Noregur viljaš ašstoša Ķsland viš aš halda sér utan viš evrusvęšiš/ESB.

Į hinn bóginn gęti Noregur viljaš sjį Ķsland semja um ašild aš ESB ķ žeirri von aš oršspor Ķslands sem eitt fįrra landa sem hefur tekist aš stjórna fiskimišum sķnum meš sjįlfbęrum hętti og sś stašreynd aš Ķsland er hįšara fiskveišum eftir kreppu, muni ķ sameiningu leiša til žess aš framkvęmdastjórn ESB slaki į kröfu sinni um aš Ķslandi taki upp hina hörmulegu fiskveišistefnu ESB. Ef framkvęmdastjórnin krefst žess ekki aš Ķslandi taki upp fiskveišistefnu ESB gęti žaš veitt Noregi meiri sjįlfstjórn ef Noregur įkvešur aš sękja um inngöngu sķšar, og margir valdamiklir Noršmenn vilja aš Noregur gangi ķ ESB en fiskveišimįlin koma ķ veg fyrir žaš. Ķ stuttu mįli sagt, fiskveišimįlin gętu hvatt Noreg til aš styšja inngöngu Ķslands ķ ESB fremur en latt.  

Žetta eru augljóslega mikilvęg mįl sem fį žarf į hreint hjį norskum stjórnvöldum. Og ljóslega į ķslenska rķkisstjórnin flókna įkvaršanatöku ķ vęndum varšandi ašild aš ESB og evrusvęšinu. Augljósleg eru einnig góš rök fyrir žvķ aš rķkisstjórnin boši til kosninga til aš fį nżtt umboš frį žegnum sķnum.

Ķslensk žżšing: Gušmundur Erlingsson

Vištališ viš Robert Wade ķ Kastljósi 12. janśar 2009

Vištöl frį jślķ og október 2008 hér.


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 Smįmynd: Sylvķa

takk fyrir aš gera žaš sem fjölmišlar gera ekk.

Wade: Annaš skref sem grķpa žarf strax til, til aš endurheimta oršsporiš, er aš bjóša sešlabankastjóra aš leita sér aš vinnu annars stašar. Meš öšrum oršum, vķkja honum śr starfi fyrir alvarlega vanrękslu viš skyldustörf.  Sešlabankastjóri hefur greinilega lķtinn skilning į alžjóšlegum fjįrmįlum. 

Kannski er Wade skrķll...hvernig vogar hann sér?

Sylvķa , 13.1.2009 kl. 15:12

2 Smįmynd: Žórbergur Torfason

Žaš yrši alveg nż upplifun ef einhver stjórnmįlamašurinn tęki upp į žvķ aš bišjast afsökunar enda yrši žaš enganveginn nóg. Afsögn er eina mešališ sem fólk į aš sętta sig viš. Žaš vęri strax ķ įttina ef Davķš segši starfi sķnu lausu og įg tala nś ekki um fjįrmįlaeftirlitiš ķ heild sinni.

Žórbergur Torfason, 13.1.2009 kl. 15:18

3 Smįmynd: Marķa Kristjįnsdóttir

Frįbęrt hjį žér. Hvernig fórstu eiginlega aš žessu?

Marķa Kristjįnsdóttir, 13.1.2009 kl. 15:29

4 Smįmynd: Torfi Kristjįn Stefįnsson

Gott hjį žér Lįra. ķ framhaldi af žessu mį benda į aš Žóra Arnórsdóttir (Hannibalssonar?) reyndi ķ vištalinu ķ Kastljósi ķ gęr aš gera Wade tortryggilegan meš žvķ aš bendla hann viš vinstrimennsku og aš žaš hafi veriš įstęšan fyrir žvķ aš ķslensk stjórnvöld hafi ekki tekiš mark į honum ķ fyrra.

Nś hefur forsętisrįšherra greinilega snśist hugur (frį žvķ ķ fyrra er hann lżsti grein Wade sem lesendabréfi ķ DV!!!), segist hafa sagt žaš sama (sem er lygi žvķ Geir fullyrti lengi aš kreppunni yrši lokiš um mitt žetta įr!) og bošar Wade til fundar viš sig ķ dag!!!!!

Jį, vegir Geirs eru órannsakanlegir!

Torfi Kristjįn Stefįnsson, 13.1.2009 kl. 15:34

5 Smįmynd: Haraldur Hansson

Žaš er margt athyglisvert ķ žessu. Ekki sķst fyrstu tvęr mįlsgreinarnar sem koma į eftir spurningunni (millifyrirsögninni) "Hver ber įbyrgšina?"

Žį viršist Wade ekki į sömu lķnu og Carsten Valgreen sem gagnrżndi stjórnvöld fyrir žremur dögum, en hann varaši lķka viš bankakreppu ķ fyrra og fékk skammir fyrir. Sį danski er ekki eins trśašur į evruna, ekki fyrir žaš žjóšfélag sem tekur viš eftir bankahrun.

Eina sem mér hugnast ekki ķ žessu er aš nota Ķsland sem "mśrbrjót" fyrir Noreg til aš verja Noršmenn "gegn skašlegri fiskveišistefnu ESB" eins og Wade oršar žaš. Žetta er brothętt mįl og į žvķ margar hlišar. Hins vegar geta allir veriš sammįla um aš leita aš nżrri vinnu fyrir sešlabankastjóra. Góšur punktur.

Haraldur Hansson, 13.1.2009 kl. 15:38

6 Smįmynd: Einar Indrišason

Raunar sagši Wade ķ tölušu mįli (ekki žessu ritaša), aš žaš vęri sennilega best, og minnsti skašinn, aš setja Dabba sem kóng yfir einhverri EYŠI-eyjunni ķ kyrrahafinu.  Hann fékk standandi lófaklapp fyrir žetta, salurinn virtist vera algjörlega allir sem einn, sammįla žessari uppįstungu.  Wade fékk raunar slatta af standandi lófaklappi, ekki bara žarna.

Flott hjį žér, Lįra Hanna.  Nś er bara aš reyna aš nįlgast hinar ręšurnar į skrifušu formi.

(Og spurning hvort viš ęttum aš koma žvķ til ašstandenda borgarafundanna, aš taka žį sjįlfir upp, og birta į vefsķšunni sinni, svona ef/žegar fjölmišlar ašrir standa sig ekki.

(Ég ętla aš vona aš ég hafi ekki smitaš žig ķ Išnó af einhverri flensunni?)

Einar Indrišason, 13.1.2009 kl. 15:47

7 Smįmynd: Rut Sumarlišadóttir

Mašur skyldi ętla aš mašur meš alla žessa bókstafi į eftir nafninu sķnu vissi hvaš hann er aš segja. Hann er t.d. ekki dżralęknir.

Góš hugmynd meš upptökur af borgarfundum žar sem fjölmišlar viršast sofa į vaktinni.

Rut Sumarlišadóttir, 13.1.2009 kl. 15:54

8 Smįmynd: Sigrśn Jónsdóttir

Takk fyrir Lįra Hanna, hinn eini og sanni óhįši fjölmišill į Ķslandi.

Sigrśn Jónsdóttir, 13.1.2009 kl. 16:00

9 identicon

Borgarafundirnir eru alltaf teknir upp og ręšurnar mį nįlgast t.d. hér: http://www.youtube.com/borgarafundur. Hins vegar er žetta upptekiš fólk sem stendur aš žessu og misjafnt hversu hratt myndskeišin detta inn.

Gušmundur (IP-tala skrįš) 13.1.2009 kl. 16:01

10 identicon

Takk, Lįra Hanna fyrir aš birta fyrirlesturinn og takk Gušmundur Erlingsson fyrir góša žżšingu!

Ég į eftir aš lesa fyrirlesturinn mjög oft til aš skilja sérhverja setningu, sérhverja hugsun og nį aš fóta mig ķ efninu. En eftir fyrstu yfirferš žykir mér žetta vera athyglisveršast:

"Fyrstu skrefin sem grķpa žarf strax til aš endurreisa efnahag Ķsland er aš kalla saman hóp mjög hęfra og erlendra (ekki ķslenskra) sérfręšinga ķ bókhaldsrannsóknum (forensic accountants) og endurskipulagningu rķkisskulda til aš framkvęma ķtarlega rannsókn į žvķ hvar peningarnir eru og kortleggja mögulega leiš til bata. Žetta hefši įtt aš gerast strax eftir hruniš ķ september-október (eins og ég sagši ķ vištali viš ķslenska sjónvarpiš į žeim tķma)."

Žetta er mešal žeirra efnisžįtta sem fréttamenn ęttu aš hafa haldiš vakandi og ķ umręšunni hvern dag frį 6. október sl., en tķma žeirra hefur veriš variš ķ annaš .

Helga (IP-tala skrįš) 13.1.2009 kl. 16:08

11 Smįmynd: Einar Indrišason

Takk, Gušmundur, žetta vissi ég ekki.

Einar Indrišason, 13.1.2009 kl. 16:16

12 identicon

Torfi Kristjįn, hvernig dettur žér ķ hug aš segja aš Žóra Arnórsdóttir hafi reynt aš gera Wade tortryggilegan meš žessari spurningu? Hśn rifjaši upp gagnrżni sem sett hefur veriš fram til aš reyna aš gera Wade tortryggilegan og spurši hvort ķslensk stjórnvöld og hagsmunaašilar hafi e.t.v. lagt eyrun eftir slķku og žvķ ekki tekiš eins mikiš mark į honum og ella. Fullkomlega ešlilega spurning og til žess fallin aš fį žessa gagnrżni upp į borši ķ sjįlfu vištalinu ķ staš žess aš menn reyni aš afskrifa Wade eftir į meš hęlbitum.

Arnar (IP-tala skrįš) 13.1.2009 kl. 16:18

13 Smįmynd: Marinó G. Njįlsson

Žetta er mikil og góš ręša.   Spurningin er hvort stjórnvöld hlusti nśna.  Alveg snilld žetta oršalag hans aš bjóša sešlabankastjóra aš leita sér aš nżju starfi.

Žaš var žó eitt atriši, sem ég hjó eftir og mér finnst vera į misskilningi byggt.  Lįn sem tekin voru žegar krónan var sterk, voru dżr lįn, ekki ódżr.  Žaš er mun ódżrara aš skulda lįn sem tekiš er į "óhagstęšu" gengi (GVT hį), heldur en lįn sem tekiš er į "hagstęšu" gengi (GVT hį).  Fólk er almennt aš taka lįniš mišaš viš upphęš ķ ķslenskum krónum og žvķ er betra aš fęrri CHF eša JPY standi aš baki skuldinni.

Marinó G. Njįlsson, 13.1.2009 kl. 16:27

14 identicon

Wade bendir į óhęft embęttismannakerfi hérna og viš fįum fréttir af žvķ į sama fundi hvernig Gušlaugur Žór hegšaši sér viš rįšningu Steingrķms Ara.  Ömurlegt!

Einar (IP-tala skrįš) 13.1.2009 kl. 17:39

15 Smįmynd: Įsgeir Kristinn Lįrusson

Vonandi kemur e-š gott śtśr fundi Wades meš forsętis-og višskiptarįšuneytisfólki į morgun. Žetta veršur varla svona huggulegt teboš...

Įsgeir Kristinn Lįrusson, 13.1.2009 kl. 19:39

16 Smįmynd: Eva Benjamķnsdóttir

Heimildamynd frį fyrri Borgarafundum var sżnd og ķ henni var žaš helsta sem komiš hefur fram til žessa, žaš var gott aš vera stödd į stašnum og upplifa trošfullan salinn taka undir aftur og aftur viš įhorf myndarinnar. Eins žótti mér heilmikiš variš ķ framsögu Herberts nokkurs ašgeršarsinna, sem var afar skżr ķ sķnum spurningum og mótmęlum. Stjarna kvöldsins var žó įn efa hagfręšingurinn Robert Wade, sem eins og žś Lįra Hanna śtskżrši hruniš į mannamįli og hvernig viš ęttum aš bregšast viš. Žś ert bśin aš segja allt sem fjölmišlar hefšu įtt aš skrifa um. Žakka žér fyrir góšan pistil og gagnżnina į fjölmišlana. En nś er eitthvaš aš koma ķ Kastljósi. Barįttukvešjur og góšan bata

Eva Benjamķnsdóttir, 13.1.2009 kl. 19:59

17 Smįmynd: Brjįnn Gušjónsson

heyršu, svo fundušu rįšherrar meš honum. getur veriš aš žeir séu aš sjį aš sér? séu aš fatta aš žeir viti ekkert ķ sinn haus?

Brjįnn Gušjónsson, 13.1.2009 kl. 20:28

18 Smįmynd: Pįll Gröndal

Ég fékk gęsahśs viš aš lesa ręšu Wade. Er ekki frįbęrt aš sjį sannleikann settann fram umbśšalaust og af slķkum fagmanni į sķnu sviši? Ég žarf ekki aš endurtaka žaš sem ašrir hafa sagt hér aš ofan, er flestum sammįla, en fannst žetta kurteislega spark aš "bjóša" D aš leita sér aš annarri vinnu alveg frįbęrt. Lįra Hanna, žś įtt mikiš lof skiliš fyrir starf žitt aš halda śti žessari vefsķšu. Takk fyrir!!!

Pįll Gröndal, 13.1.2009 kl. 20:40

19 Smįmynd: Pįll Gröndal

Afsakiš! Žetta įtti aušvitaš aš vera gęsahśš :)

Pįll Gröndal, 13.1.2009 kl. 20:41

20 Smįmynd: Valgeir Bjarnason

Kęrar žakkir fyrir žetta framtak Lįra og Gušmundur.

Žaš er hefšu veriš ešlileg višbrögš stjórnvalda aš leita til Noršurlandanna um ašstoš viš stjórn Sešlabanka og FME strax eftir bankahrun. Žarna gętu komiš 3 sérfręšingar aš hvorri stofnun frį žessum vinažjóšum okkar og hinir ķslensku stjórnendur vęru settir til hlišar. Meš žvķ móti hefši alla vega skapast eitthvaš traust į žessum stofnunum bęši innan lands og erlendis.

Valgeir Bjarnason, 13.1.2009 kl. 20:44

21 identicon

Takk Lįra Hanna. Žś ert gersemi!!!

Gušfrķšur Lilja (IP-tala skrįš) 13.1.2009 kl. 22:12

22 identicon

Žetta er mjög góš ręša hjį Róberti Wade.

Žessi mįlsgrein er sér ķ lagi eftirtektarverš: Sešlabankastjóri hefur greinilega lķtinn skilning į alžjóšlegum fjįrmįlum. Ef hann hefši žaš, hefši hann ekki reynt aš festa krónuna viš evru ķ október 2008 žegar Ķsland įtti vart nokkurn gjaldeyrisforša eftir, įkvöršun sem sešlabankastjóri tók įn žess aš rįšfęra sig viš yfirhagfręšing Sešlabankans. Žaš var skammlķfasta festing eins gjaldmišils viš annan sem vitaš er um.  Allir erlendir įlitsgjafar sem fjallaš hafa um ķslenska vandann - žeirra į mešal Willem Buiter og Richard Portes - hafa kallaš eftir brottvikningu sešlabankastjóra. Brottvikning myndi senda fjįrmįlamörkušum heimsins merki um aš Ķslandi vęri alvara meš aš koma sér aftur į beinu brautina. 

Ég hef ekki séš žessa fullyršingu įšur: ,,sešlabankastjóri tók įn žess aš rįšfęra sig viš yfirhagfręšing Sešlabankans''. 

Ef rétt er žį er žaš grķšarlega alvarlegt, žetta er risavaxin įkvöršun og algjört glapręši aš taka įn vķštęks samrįšs viš fagfaólk. Mér žykir undarlegt aš žessi fullyršing (stašreynd?) hafi ekki rataš į forsķšu blaša. 

Žaš eina sem Róbert hefši mįtt skerpa betur į eru bankar ķ opinberri eigu. Žaš er, śtskżra hvernig honum finnst aš koma eigi ķ veg fyrir aš slķkir bankar stundi hrossakaup og séu ranglega notašir sem hagstjórnartęki (lķkt og geršist meš Ķbśšalįnasjóš og var ein af stęrri rótum veršbólgunnar ķ dag). 

Björn Hauksson (IP-tala skrįš) 13.1.2009 kl. 22:28

23 Smįmynd: Hólmdķs Hjartardóttir

Takk fyrir žetta. Saknaši žó kaflans um Halldór Blöndal

Hólmdķs Hjartardóttir, 13.1.2009 kl. 23:05

24 identicon

Björn, ég heyrši žvķ fleygt aš hagfręšingar sešlabankans hefšu fyrst lesiš um festingu krónunnar viš evru į heimasķšu Sešlabankans.

Gušmundur (IP-tala skrįš) 13.1.2009 kl. 23:07

25 Smįmynd: Offari

Takk fyrir.

Offari, 13.1.2009 kl. 23:42

26 Smįmynd: Haraldur Rafn Ingvason

Žaš er rétt, žaš vantar hina kostulegu lżsingu į skżringum Halldórs Blöndal į hruninu. Įheyrendum Halldórs žótti vķst ekkert skrķtiš aš allt vęri hér ķ rśst fyrst žessi mašur hefši komiš aš hlutunum. Žetta hlżtur aš koma fram į morgun (dag) žegar fundinum veršur sjónvarpaš.

Haraldur Rafn Ingvason, 14.1.2009 kl. 00:21

27 Smįmynd: Hólmdķs Hjartardóttir

Skrifaši ég Halldór Blöndal..............en hugsši um Pétur

Hólmdķs Hjartardóttir, 14.1.2009 kl. 00:40

28 Smįmynd: Hildur Helga Siguršardóttir

Wade er mjög flottur -og, eins og allt greindasta fólkiš, žį talar hann mannamįl...

Hildur Helga Siguršardóttir, 14.1.2009 kl. 06:16

29 Smįmynd: Harpa Oddbjörnsdóttir

Sammįla ofan fyrri ręšumönnum, žetta er algjörlega į mannamįli og ég į eftir aš lesa žessa grein nokkrum sinnum žvķlķk er gęsahśšin. Takk Lįra Hanna fyrir aš standa plikt sem fjölmišlar landsins eiga aš vera gera. Žś ert ómissandi!

Harpa Oddbjörnsdóttir, 14.1.2009 kl. 09:06

30 identicon

Lįra Hanna! Ķslensku fįlkaoršuna fyrir óeigingjarnt starf ķ žįgu lżšręšis į Ķslandi.

Takk kęrlega upplżsinguna!!!!

Žóršur Runólfsson (IP-tala skrįš) 14.1.2009 kl. 11:05

31 identicon

Fįlkaoršuna?

Hver vill fį fįlkaoršuna eftir žetta:

Siguršur Einarsson, stjórnarformašur, Bretlandi, riddarakross fyrir forystu ķ śtrįs ķslenskrar fjįrmįlastarfsemi
http://forseti.is/Forsida/Falkaordan/Falkaordan2007/

ari (IP-tala skrįš) 14.1.2009 kl. 13:31

32 identicon

Ekki er aš spyrja aš žessum śtrįsarfįlkum, órg og Sigurši Einarssyni.

Fyrirlestur Wades er skilmerkilegasta lżsing į įstęšum efnahagshrunsins sem eg hef heyrt.

Viš skulum fį Wade til aš sjį um alžjóšlegt śtboš į réttinum til aš rannsaka žetta fyrirbęri. Ķslenska efnahagshruniš er hvalreki fyrir vķsindasamfélagiš ķ heiminum. 

Rómverji (IP-tala skrįš) 14.1.2009 kl. 21:31

33 Smįmynd: Höršur Hilmarsson

"Glöggt er gests augaš"
Žaš er gersamlega frįbęrt aš fį hér žżdda ręšu Robert Wade af borgarafundinum s.l. mįnudag.
RW greinir kjarnann frį hisminu, segir hlutina eins og žeir voru og er ekkert aš skafa utan af žeim.

Bestu žakkir Lįra Hanna, fyrir framtakiš. Žaš er bśiš aš gengisfella fįlkaoršuna, žó ekki žannig aš žaš séu bara fįlkar sem hana hljóta, en žś įtt a.m.k. skiliš sokkabandsoršuna fyrir framlag žitt.

Meš vinsemd og barįttukvešju

Höršur Hilmarsson
www.hoerdur.blog.is

Höršur Hilmarsson, 15.1.2009 kl. 02:38

34 Smįmynd: Gušjón Sigžór Jensson

Bestu žakkir Lįra. Segja mį aš žś standir žig betur en Morgunblašiš og ašrir fjölmišlar.

Žaš sem bresk og ķslensk yfirvöld gįtu ekki: aš upplżsa okkur hvers vegna hermdarverkalögunum var biett į Ķslendinga, mį segja aš Robert Wade hafi śtskżrt nokkuš vel ķ mįli sķnu.

Mosi

Gušjón Sigžór Jensson, 15.1.2009 kl. 12:09

35 identicon

Stelpa, žś veršur aš fara į žing, ertu komin ķ einhvern flokk? Nei ķ alvöru, viš žurfum į žér aš halda. Lķtil žjóš kallar!

Hrefna (IP-tala skrįš) 16.1.2009 kl. 22:10

36 Smįmynd: Gušmundur Įsgeirsson

Takk kęrlega fyrir žetta, Lįra Hanna, žś įtt svo sannarlega skiliš aš fį oršu fyrir aš vera svona dugleg aš mišla upplżsingum.

Gušmundur Įsgeirsson, 19.1.2009 kl. 09:41

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband